Cases vrachtwagenchauffeurs

Aandacht: Impact van het werk op hartziekten bij vrachtwagenchauffeurs

Beoordeel dit item
(3 stemmen)

[accordion]
[accordion_item title='Vaststelling']

Aangezien er een groot aantal professionele chauffeurs onder cases opgemerkt werden, besloot de stuurgroep om de redenen hiertoe te achterhalen. We hebben de oorzaken geïnventariseerd op basis van wetenschappelijk onderzoek en aftoetsing bij de cardiologen.

“Professionele chauffeurs zijn oververtegenwoordigd binnen de cases”

Uit de cases die in 2011 en 2012 plaats vonden, stelde de stuurgroep van Hart voor Werk een groter dan gemiddelde populatie vast van professionele chauffeurs uit de transportsector. Concreet gaat het om 10 van de 46 cases.

Aangezien het aandeel professionele chauffeurs zodanig opviel, besliste de stuurgroep om deze beroepstak nader onder de loep te nemen om de oorzaken hiervan in kaart te brengen. Al snel werd duidelijk dat truckchauffeurs blootgesteld worden aan heel wat werkgerelateerde risico’s, zoals omschreven in het vorige hoofdstuk. Zo moeten truckchauffeurs veel zitten, doen zij onregelmatige uren, hebben zij nogal wat te kampen met stressituaties in het verkeer/deadlines, eten zij doorgaans ongezonder, roken zij relatief vaak…

[/accordion_item]
[accordion_item title='Enkele cases']

Beschrijving van de cases met professionele chauffeurs door GTB

  • Mijnheer 1 is een dispatcher in een vrachtwagenpark. Hij heeft nog een hartcapaciteit van 15%, dus een zeer zware hartaandoening. Hij heeft een inwendige defibrillator en is ondertussen al tweemaal opgenomen met klachten. Hij zit mentaal in de put. GTB biedt hier heel wat meerwaarde door de geboden ondersteuning.  De man is momenteel nog in psychologische begeleiding omdat hij het gevoel heeft dat hij niets meer kan.
  • Mijnheer 2 is een vrachtwagenchauffeur met een aangeboren hartafwijking. Hij heeft een infectie opgelopen en diende een operatie te ondergaan.  GTB heeft overleg met de cardioloog gepleegd en bemiddelt met de werkgever. Na de operatie ligt zijn borstkas open en moet hij fysiek herstellen om opnieuw aan kracht te winnen alvorens hij opnieuw aan het werk kan. In de toekomst zal hij aan de slag gaan met containers die fysiek minder belastend zijn om te verplaatsen. Hij gaat deeltijds aan de slag.
  • Mijnheer 3 is een vrachtwagenchauffeur, die voor zijn hartinfarct reeds op mutualiteit was op basis van schouderproblematiek. Omwille van de schouderproblematiek en nekhernia en de hartziekte is hij niet meer in staat om zijn vorig werk nog uit te voeren. Er is nog geen stap gezet kunnen worden naar nieuwe tewerkstelling. Er is immers geen aanpassing van het werk mogelijk binnen het bedrijf waar hij aan de slag was. Wanneer de klachten gereduceerd zijn, mag hij op deeltijdse basis buschauffeur worden van een school. De cardioloog heeft hiervoor de toestemming gegeven.
  • Mijnheer 4 haalt spullen op voor een kringwinkel, voornamelijk meubelen. Omwille van zijn hartaandoening mag hij niet langer zware lasten tillen. Door bemiddeling met de werkgever wordt deze werknemer nu ingezet in het magazijn.
  • Mijnheer 5 is al 35 jaar vrachtwagenchauffeur en deed tot voor een jaar altijd internationaal vervoer. Omwille van de nood om meer thuis te zijn, koos hij vorig jaar voor een andere job als ophaler van containers. Een job in nationaal vervoer, waarbij hij in gans België moet rondrijden, vaak in de file staat en ook zelf de vrachtwagen moet laden en lossen. Omwille van hartritmestoornissen is hij een tijd werkonbekwaam geweest.  Hij wijt deze problemen zelf aan de grote stress die er aan te pas komt (files, tijdsdruk, lange dagen werken, …) en kiest op het einde van het traject ervoor om terug internationaal vervoer te gaan doen. Mijnheer 5 geeft zelf aan dat vrachtwagenchauffeur zijn iets is dat in hem zit. Hij zou ook niets anders willen doen (werkt graag alleen, is graag onderweg, …).

Waarom hebben zoveel professionele chauffeurs een verhoogd risico op een hartziekte?

De bevindingen uit de cases worden ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

Ook uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat er bij bepaalde beroepsgroepen meer hartaandoeningen voorkomen dan verwacht mag worden waaronder ook de beroepschauffeurs en dan vooral vrachtwagenchauffeurs en buschauffeurs (Bigert).

Inge van Bogerijen van de Universiteit Utrecht legde de het beroep van vrachtwagenchauffeur onder het vergrootglas en bekeek de gevolgen van het uitoefenen van dit stressvolle en overwegend zittende beroep.

Ongezonde levensstijl

Uit onderzoek blijkt dat truckchauffeurs er vaak een ongezonde levensstijl op nahouden.

De werkcultuur en de fysieke werkomgeving liggen hier mee aan de oorzaak.

Onderzoekster Ingrid van Bogerijen stelt vast: Door de werkcultuur en de fysieke werkomgeving is het voor vrachtwagenchauffeurs lastig om een gezonde leefstijl na te streven. Gezondheid is voor veel chauffeurs erg belangrijk. Sommigen hebben behoefte aan sportfaciliteiten en gezonde voeding onderweg. Echter, door lange werkdagen en onregelmatige werktijden ontbreekt hun de tijd om te sporten. Daarnaast maken het zittende karakter van het beroep en het gebrek aan sportfaciliteiten onderweg het voor veel chauffeurs lastig om een actieve leefstijl te realiseren. Ook het eenzijdige aanbod van voeding in de wegrestaurants heeft een directe negatieve invloed op de gezondheid van de chauffeurs. Vaak denken zij dat gezonde voeding alleen voldoende is.”

Veel chauffeurs hebben gewichtsproblemen, door hun eetgedrag en hun weinige beweging. Hart- en vaatziekten scoren dan ook hoog in deze bedrijfstak. Dit wordt tevens beaamd door de cardiologen van AZ-Turnhout, die stellen dat het beroep van vrachtwagenchauffeur door hen vaak als ‘het gevaarlijkste beroep’ wordt omschreven.

De vervoer- en transportbranche is een risicosector op dit gebied, met relatief veel werknemers die bovengemiddeld scoren op overgewicht en beweegarmoede. Daarnaast zijn er in de beroepstak veel oudere werknemers (50+) en mensen met een lage sociaaleconomische status werkzaam.

Overgewicht

Brancheorganisatie BGZ Wegvervoer heeft in 2007 de campagne ‘Fit op de Rit’ uitgevoerd om een gezonde leefstijl onder chauffeurs te bevorderen. Deze campagne was er op gericht voorlichting te verschaffen en bewustwording te creëren over gezondheid op het werk bij vrachtwagenchauffeurs. Een groot aantal (13.500) chauffeurs heeft aan de campagne meegedaan en een fittest ondergaan. De resultaten tonen aan dat 66% van de werknemers in de sector overgewicht heeft (ten opzichte van 40% landelijk), 17% lijdt aan obesitas (t.o.v. 10% NL).

Daarnaast blijkt het voor veel chauffeurs lastig te zijn om er een gezond eetpatroon op na te houden, omdat er vaak een gebrek aan tijd is om te eten, of omdat zij bijvoorbeeld uit verveling eten tijdens het rijden.

Beweegarmoede

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat slechts 25% van de vrachtwagenchauffeurs de NNGB haalt (t.o.v. 55% NL). Hiermee bedoelen we de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB), de internationale norm voor gezond bewegen. Werknemers met beweegarmoede zijn werknemers die niet voldoen aan de Nederlandse Norm voor Gezond Bewegen (NNGB). Deze norm stelt dat om een goede gezondheid te behouden, het gewenst is ten minste 5 dagen per week 30 minuten matig intensieve lichaamsbeweging te hebben. (NISB,2005).

Veel roken

Uit hetzelfde onderzoek blijkt bovendien dat 31% van de vrachtwagenchauffeurs rookt (t.o.v.28% NL). ook de cardiologen uit AZ Turnhout merken op dat vrachtwagenchauffeurs doorgaans vaker roken. Bovendien roken ze vaak in hun cabine waardoor zij meer schadelijke stoffen inademen.

Verhoogd dieselrisico+uitlaatgassen

Wegenwerkers en chauffeurs van bussen of zware machines zijn sterker blootgesteld aan dieselgassen, die specifieke giftige effecten hebben. Ischemische hartziekten (door onvoldoende doorbloeding) komen meer voor bij personen die beroepshalve aan diesel blootgesteld zijn. Daarom kan het nuttig zijn dat artsen bepaalde categorieën werknemers melden dat hun klachten mogelijk beroepsgerelateerd zijn, schrijft het vakblad ‘de Huisarts’.
Dieselgassen bevatten onder meer koolstofmonoxide en -dioxide, maar ook fijne stofdeeltjes. Het kan volgens het medische weekblad nuttig zijn aan bepaalde categorieën werknemers te melden dat hun klachten mogelijk aan hun beroep gerelateerd zijn.
Diesel is slecht voor het hart, en dat zowel op chronische als acute wijze. Het is volgens ‘de Huisarts’ aangetoond dat ischemische hartziekten meer voorkomen bij personen die beroepshalve blootgesteld worden aan dieselgassen. Het ongunstige effect van diesel op de hartfunctie werd rechtstreeks aangetoond bij personen die na een hartinfarct blootgesteld werden aan dieselgassen tijdens een matige inspanning. (belga/lpb)

Uitlaatgassen verhogen de kans op een hartaanval

Wanneer iemand uitlaatgassen van auto's inademt, dan is de kans op een hartaanval binnen de daaropvolgende zes uur licht verhoogd. Hoewel de kans op een hartaanval na de eerste zes uur afneemt en na 72 uren volledig verdwenen is, daalt de levensverwachting wanneer mensen regelmatig dit soort dampen inademen. Althans bij kwetsbare mensen die reeds een verhoogd risico op een hartaanval hebben. Dat zeggen Britse wetenschappers in het British Medical Journal.

De wetenschappers bestudeerden de gegevens van bijna 80.000 Britten die een hartaanval kregen. Vervolgens vergeleken ze deze gegevens met de historische gegevens over luchtvervuiling. Zij vonden een duidelijke link tussen luchtvervuiling en hartaanvallen. Wanneer iemand een bepaalde hoeveelheid uitlaatgassen inademt, dan is de kans op een hartaanval circa vijf procent groter. Waarschijnlijk zorgen de uitlaatgassen ervoor dat het bloed tijdelijk verdikt, waardoor het eerder stolt en de kans op een hartaanval groter is.

Zeker mensen met een hartziekte wordt afgeraden raden om een lange periode in de uitlaatgassen te zitten

Stress op de weg is slecht voor het hart

Meer dan 90 procent van de Britten zegt dat ze zich dagelijks boos maken, onbeschofte mensen en slechte chauffeurs zorgen voor het meeste frustratie. Deze dagelijkse irritaties verhogen de bloeddruk en zetten de gezondheid van je hart onder druk, waarschuwen Britse artsen. 60 procent van de Britten noemt slechte chauffeurs en het verkeer als het meest irriterende deel van hun dag. Volgens Neil is de beste manier om je bloeddruk te verlagen diep adem te halen. "Als je in het verkeer zit, is het makkelijk je op te winden en te focussen op hoeveel tijd je verliest. Maar dit maakt de situatie enkel erger. Je hartslag zal verhogen, je spieren zullen zich opspannen en het zweet zal je uitbreken.

Verkeerslawaai

“Drukke snelwegen zijn slecht voor het hart”

Wie langdurig wordt blootgesteld aan verkeerslawaai, heeft meer kans om een hartaanval te krijgen. Dat blijkt uit een Deens onderzoek dat gepubliceerd werd in PLoS ONE. De Deense wetenschapper Mette Sorensen onderzocht de relatie tussen verkeerslawaai en hartaanvallen. Ze volgde bijna 10jaar lang 57.053 mensen tussen 50 en 65 jaar. Volgens dokter Dirk Van Duppen, die mee het geluid van de Antwerpse Ring in kaart bracht, maakt die lange testperiode haar onderzoek geloofwaardig.

Op basis van hun woonplaats werd geschat in welke mate de proefpersonen blootstonden aan geluidshinder. Vanaf 56decibel –vergelijkbaar met het lawaai van een drukke straat– begonnen de onderzoekers te meten. Vanaf die grens wordt het geluid ook schadelijk.

Voor elke tien decibel extra bleek het risico op een hartaanval met 12 procent te stijgen. Ook als andere risicofactoren, zoals leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, levensstijl, trein- en vliegtuiggeluid, werden uitgesloten, bleef het verband overeind. Wat de precieze oorzaak is van dat verband is nog niet bekend. Mogelijk heeft het te maken met de stress en het slaapgebrek die gepaard gaan met verkeersoverlast. Opvallend: gedurende het onderzoek kregen maar liefst 1.600 mensen een hartaanval.

Uit eerder onderzoek van Sorensen was al gebleken dat de blootstelling aan verkeerslawaai de kans op een beroerte sterk vergroot, zeker bij 65-plussers. Als de geluidsoverlast de 60 decibel eenmaal overstegen is, neemt de kans op een beroerte per 10 decibel zelfs nog sterker toe. In diezelfde periode van tien jaar kregen liefst 1.881 deelnemers aan de studie (3,7%) een eerste beroerte.

Zittend beroep

Dit punt is rechtsreeks gerelateerd aan de beweegarmoede waarmee de vrachtwagenchauffeurs vaak kampen. Het vele zitten (sedentair gedrag) tijdens hun werk wordt vaak niet gecompenseerd in de vrije tijd (Jans et al., 2007b). Dit sedentaire gedrag is – net als beweegarmoede – een onafhankelijke risicofactor gebleken voor het krijgen van onder andere overgewicht en diabetes (Martinez-Gonzales et al., 1999; Jakes et al., 2003; Bertrais et al., 2005; in: Jans etal., 2007b)

Sociaaleconomische verschillen

In de vervoer- en transportbranche zijn relatief veel mensen met een lage sociaal-economische status werkzaam. Voor het beroep van vrachtwagenchauffeur is geen hoge opleiding vereist en het inkomen ligt ook relatief laag. Chauffeurs proberen hun lage inkomen te compenseren door veel overuren te werken en op die manier meer geld te verdienen. De betekenis die chauffeurs geven aan het belang van werken, wordt in grote mate beïnvloed door het salaris dat zij verdienen. Hierdoor krijgt het werk voor de meeste chauffeurs ook de prioriteit boven sporten of bewegen. Daarnaast blijkt dat veel chauffeurs vaak hun hele leven lang werkzaam zijn in de transportsector. Het blijkt voornamelijk voor oudere chauffeurs lastig te zijn om in een later stadium van de loopbaan nog van beroep te veranderen en buiten de vervoer- en transportsector werkzaam te worden. Dit zou te maken kunnen hebben met het opleidingsniveau, waardoor omscholing minder makkelijk is.

Lange dagen, weinig rust, overwerk

Chauffeurs maken vaak erg lange werkdagen, waarbij al ’s morgens vroeg wordt begonnen. Werkweken van 60 tot 70 uur zijn geen uitzondering en regelmatig werken ze zo’n 14 à 15 uur op een dag. Daarnaast hebben veel chauffeurs te maken met onregelmatige werktijden, en zijn zij vaak meerdere dagen of langere tijd van huis. De betekenis die zij hier aan toekennen is dat dit gewoon onderdeel is van het werk dat ze doen. In principe mogen chauffeurs vierenhalf uur achtereen rijden, en zijn dan wettelijk verplicht drie kwartier stil te staan. Het is echter afhankelijk van het type vervoer en het soort opdracht of deze regel ook daadwerkelijk in praktijk kan worden gebracht. Zo worden deze ‘pauzes’ vaak ook gebruikt om de vrachtwagen te laden of te lossen.

De grote hoeveelheid overuren die de chauffeurs maken, zijn onder meer te verklaren doordat op die manier het salaris tot een hoger niveau kan worden gebracht.

Geen stimulering door de werkgever

Uit de data komt naar voren dat werkgevers in de vervoer- en transportsector niet of nauwelijks aandacht besteden aan gezondheidsstimulering van hun werknemers. De chauffeurs hebben op dit gebied het idee dat het werk altijd voor gaat en dat de prioriteit van de werkgever daar ook ligt. De schaarse activiteiten gericht op de gezondheid van werknemers die er wél zijn, zijn voornamelijk curatief van aard.

Hoge werkdruk

Vrachtwagenchauffeurs kampen met een hoge werkdruk. Zo is duidelijk geworden dat chauffeurs lange werkweken maken, waarbij zij ook regelmatig meerdere dagen achtereen van huis zijn. Dit heeft tot gevolg dat chauffeurs bovengemiddeld veel tijd op het werk doorbrengen. In Nederland brengen werknemers gemiddeld zestig procent van hun tijd op het werk door, voor chauffeurs ligt dit percentage aanzienlijk hoger. Chauffeurs ervaren over het algemeen een vrij hoge werkdruk als gevolg van de lange en onregelmatige werkdagen. Vaak is men ook nog afhankelijk van deadlines die een opdrachtgever stelt en blijft er weinig vrije tijd of pauze over om te sporten en bewegen.

Aanbevelingen

Er is behoefte aan meer en betere faciliteiten onderweg, zowel op het gebied van voeding als bewegen. Hierdoor wordt een gezonde leefstijl gestimuleerd.

Werkgevers moeten de werknemers die dit willen hier in faciliteren. Er moet worden ingespeeld op de intrinsieke motivatie van chauffeurs om gezond te leven en een slag te maken in de bewustwording. Gezondheid onder chauffeurs moet bespreekbaar worden gemaakt door de discoursen van gezondheid en mannelijkheid ter discussie te stellen.

Om structureel iets te kunnen veranderen, zou op vakbond, branche- of overheidsniveau moeten worden gekeken naar oplossingen voor de ongezonde werkstructuur waar vrachtwagenchauffeurs mee te maken hebben.

[/accordion_item]
[/accordion]

Contact informatie

Adres

Collegestraat 60
2300 Turnhout

Telefoonnummers

+32 (0)498 15 60 51

+32 (0)14 72 86 56

Navigatie

  • Over ons
  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Privacy Policy
  • Copyright
  • Methodiek
  • Partners
  • Events

ESF Validatie